Otsailaren 2an hil da Donostian Loli López Goñi, Euskal Herriko emakumezko alpinismoaren aitzindaria.
Joan den mendeko berrogeita hamarreko hamarkadaren amaieran, emakumeak erdi-mailako zailtasuneko igoerei aurre egitera ere ausartzen ez ziren garaian, bera izan zen bosgarren gradua gainditzeko gai izan zen lehen anderea, eta garai hartako lehen lerroko euskal alpinistekin pareka zitekeen bakarra. Pirinioetan eta Alpeetan egindako eskaladek erreferente bihurtu zuten, eta bizitza osoan mendigintzari eskainitako dedikazioak eredu bihurtu zuen emakume guztientzat. Gaur egun, haren omenez, EMFk emakumezkoen jardueretarako saritzen duen onenaren saria haren izena darama. Eta, halaber, haren omenez, EMMOAk, gure historia alpinoa goraipatzeko ahaleginean, Alpeetan egindako igoerarik onenetako batzuk gogoratu nahi ditu, Imanol Goikoetxeak garai hartan kontatuak, honek mendian eta bizitzan izan baitzuen bidelagun.
—-
ALPEETAKO AITZINDARIA
1958ko abuztuaren 15ean, goizaldeko hirurak eta erdietan, aterpetxe barruan bertan ospatutako meza entzun ondoren, Loli López Goñi eta Imanol Goikoetxea sokatu ziren Hörnli bizkarraren oinean, Cervinoko igoerari ekiteko. Horrela elkartuta, benetako bizitzan bezala, egongo ziren hamabost ordu geroago abiapuntura itzuli ziren arte.
Eskalatu eta eskalatu zuten, blokeen eta hormen artean. “Azken sokaldietan, neketsuenetan, Lolik ordezkatzen nau buruan, izotzez estalitako eskuak heltzean esku-hoztasuna jasanez…”.
Eta, gorago, gailurra. Alpeetako piramide handiaren gailurrera iristen zen lehen euskal emakumea zen, egun batzuk lehenago Mont Blanceko gailurrean aitzindaria izan zen bezala.
Gailurtxo perfektu honetan goratasunaren eta betetasunaren sentsazioa Lolirentzat eta Imanolentzat beti berbera izango zen, eta beti berritua, han iristen zen alpinista bakoitzarentzat. “Goizeko hamarrak eta laurden, 4.505 metroko altuera, mundua gurea zen egun batean……”, idatziko zuen Imanolek itzuleran, une haien magia gogoratuz.
(Goikoetxea, I, «Los Alpes de Saboya y el Cervino». Pyrenaica, 4. zk. (1958): 188-121).
—-
Ordutik lau urte igaro ziren, eta Loli López Goñi eta Imanol Goikoetxea berriz Alpeetara joan dira. Berak jada bularrean darama euskal-nafar GAMeko kide dela egiaztatzen duen ikurra. Titulu hau duen lehen anderea da. Donostiar gaztea ez da bere bidelagunaren aztarnari jarraitzen dion alpinista emakume prototipoa. Eskalatzen ikusten zutenek bazekiten ekimen eta baliabide nahikoa zuela edozeinekin baldintza berdinetan sokadaren buru izateko.
Berak eta Imanol Goikoetxeak Requin aterpetxeko terrazan daude, Géant glaziarreko serak-prozesio kaotikoaren gainetik. Biek arretaz entzuten dituzte aurreko egunean Dent du Requin-eko Mayer-Dibona bidea eskalatu zuen alpinista ingeles batek ematen dizkien xehetasunak.
Hurrengo egunsentian, kandela batzuek argi ezbaian jartzen dituzte janari-potoak, alpinistek gosaria berotzen duten bitartean. Alkohol-sukaldeek ovomaltina esne kondentsatuarekin nahasten dute, denen irrikak nahiko lukeen baino astiroago. Urdaila engainatzeko zereginari amaiera emanda, kordada bakoitza bere abenturarantz abiatzen da aterpetxetik. Laster, aurreko linternen argiak galtzen dira glaziarren bide bihurrietan.
Dent du Requin gendarme erraldoia da, L´Aiguille du Plan gailurraren gandorretik banantzen dena, eta Mummery-k 1893an egindako lehen eskaladarekin ospe handia eman zion.
Loli eta Imanolek aukeratu duten bidea Angelo Dibonak eta Guido Mayerrek 1913an Requin monolitoaren ipar-ekialdeko bizkarrean trazatu zutena da.
Hormari erabat emanda, denbora ezohiko abiaduraz igarotzen da. Ez zaie askorik falta bidea amaitzeko, baina egunaren argitasuna urritzen ari da. “Plataforma txiki makurtu bat aurkitzen dugu; ia iluntzen du eta bertan gelditzea erabakitzen dugu (…). Laster gure lanpara frontaleko argia bakarrik geratuko da. Urrutian, Grépon-eko orratzen gainean, hormari itsatsi zaion beste sokada bati dagozkion dirdirak sumatzen dira”.
Bertikal haien erdian dagoen argi-puntu bakoitza ziurgabetasunez eta ilusioz betetako habia isolatu bat da, hurrengo goizean iraungitzeko epea duena.
“Oso ederra da Alpeetako gaua, are ederragoa biby honetan, giltza sendo batez segurtatuta, ehunka metroko hutsune baten ondoan. Mundu bereizi bat da, ia ezezaguna, non mendiarekin fundituta gauden eta haren parte bihurtzen garen”.
Ordu izoztuak astiro igarotzen dira. Zenbat eta gehiago hoztu goizaldea, orduan eta gehiago distiratzen dute izarrek.
Goizeko seietan, kanpoan igarotako gauaren hotzaldia astintzen dute eta eskalada berrekiten dute. “Lolik zuzenean erasotzen dio bideari, hondoratze txiki bat gainditzen du eta oihu egiten dit: “Gailurra!”. Oraindik 150 metro baino gehiagoko haitz eta izotzezko tximinia bertikal batetik jaisteko deskentsu kezkagarria falta zaie. Baina orain unea da tentsioei amarrak askatzeko eta altuerako aire finean levitazio-uneez gozatzeko. “Gailurra baino metro batzuk beherago, harkaitz batzuen gainean etzanda eguzkia hartzen dugu; txoko atsegina da. Han denbora luzea emango dugu Alpeetako edertasun ikaragarriari begira, elur eta harkaitzezko mundu honi, non izarrak eguerdian distiratzen baitute, Chamonixeko gidariek definitu duten bezala…”
—(Goikoetxea, I. «El Diente de Requin, vía Mayer-Dibona». Rimaya, (1963): 32-38)
Argazkia: Loli López Goñi, Aiguille du Midi-ren azpian 1958an (I. Goikoetxea)
